Armeense Brandy

 

Tushpa

 

‘Cognac’ is een distillaat van witte wijn afkomstig uit de Charente - streek in Frankrijk. De naam is ontleend aan het provincieplaatsje Cognac, gelegen aan de rivier de Charente ten Noordwesten van Bordeaux.

Bijzonder eigenaardig is dat ‘cognac’ volgens de overlevering een Hollandse uitvinding is . Al in de tiende eeuw exporteerde de Cognacstreek wijnen naar noordelijk Europa. Hollandse schepen speelden hierin een belangrijke rol. De fiscus belastte deze transporten op basis van volume. Daarom bedacht  een Hollandse apotheker in de zeventiende eeuw het volgende: concentreer de wijn door verwarming en maak er later door toevoeging van water weer wijn van. Die behandeling bleek  echter een smaakverandering teweeg te brengen en niet de oorspronkelijke wijn terug te geven. De nieuwe drank, die in houten vaten vervoerd werd, sloeg echter aan: cognac was geboren!

‘Cognac’ is een wijndistillaat met een eigen appellation d'origine contrôlée, een beschermde herkomstbenaming. Van zo'n wijndistillaat met een appellation d'origine contrôlée bestaat er in Frankrijk nog slechts één andere: Armagnac. Wijndistillaten uit de overige Franse wijngebieden of uit andere landen mogen dus niet als cognac of armagnac worden geëtiketteerd. Die distillaten worden meestal brandy genoemd, vandaar de naam ‘Armeense Brandy

Voor de productie volgt men eerst de normale weg van de wijnbereiding. De witte druiven worden ontsteeld en licht geperst. De steeltjes en pitten bevatten namelijk tannine en die wil men - vanwege de bijsmaak - zo min mogelijk in de uiteindelijke brandy hebben. De most laat men vervolgens vergisten.

De distillatie van de jonge, ongefilterde wijn vindt plaats in een  ambachtelijk distilleertoestel waarvan het principe al eeuwen onveranderd is. De wijn moet volgens de wet tweemaal worden gedistilleerd. Het eerste distillaat heeft tussen de 27 en 30% alcohol.. Het vormt slechts ongeveer 1/3 deel van het volume van de oorspronkelijke jonge wijn. Het eerste deel dat uit het distilleertoestel druppelt - de voorloop - en het laatste deel - de naloop - zijn van mindere kwaliteit. Voor de beste Brandy’s wordt alleen de middenloop voor de verdere productie gebruikt. Nu volgt een tweede distillatie, deze bevat ongeveer 72% alcohol. In volume heeft men nu wederom 1/3 deel over, omdat ook nu weer de voor- en naloop apart worden gehouden. Uiteindelijk wordt dus slechts 1/9 van de basiswijn als brandy  overgehouden !

De jonge brandy ondergaat een rijpingsproces op eiken vat. Het kleurloze distillaat wordt daardoor niet alleen zachter van smaak, maar verkleurt ook naar lichtbruin tot goudkleurig. Bovendien ontwikkelt hij zo zijn typerende fijne geur en aroma. Het eikenhout bevat bepaalde smaakstoffen die in de brandy oplossen. De bekendste stoffen zijn tannine en vanilline. Een lange rijping maakt de brandy verfijnder, maar een té lange rijping bezorgt het distillaat een te nadrukkelijke houtsmaak. 'Boisé' noemt men zo'n brandy. De maximaal gewenste rijpingsduur ligt ongeveer op 25 jaar.

Het lang laten rijpen van cognac op vat is kostbaar. De vaten zijn duur zijn en elk jaar vervliegt ongeveer 4% van de inhoud, poëtisch 'la part des anges' genoemd, het deel van de engelen. Het verklaart mede waarom zeker aan oudere cognacs een flink prijskaartje hangt.

Na de rijping wordt brandy van verschillende herkomsten en jaren gemengd in enorme vaten. Om een innige vermenging te bewerkstelligen, laat men ze enige maanden samen rusten. Dit heet de 'mariage', het huwelijk. Daarna wordt de Brandy op drinksterkte (min. 40% alc.) gebracht door toevoeging van gedemineraliseerd water.

In een aantal landen uit de ex-Sovjet-unie wordt Brandy geproduceerd oa. in : Moldavië, Georgië en Kazachstan. Maar de beste kwaliteit vindt men in Armenië. Alle componenten om een prachtige brandy te maken vindt men hier immers terug: de overvloedige zon van de Ararat valei, het kristalzuivere water van de bergen en de vruchtbare bodem. “Dvin”Brandy was de favoriete drank van niemand minder dan Winston Churchill, die ‘regelmatig’ van deze Armeense specialiteit wist te genieten. Eén van zijn one-liners was “Always remember that I have taken more from brandy than brandy has taken from me.”.